Alle blogs

In vijf stappen van organisatieprobleem naar effectief leertraject

23 juli 2026 Blog
Cecile en Rianne

Jij wil een steengoed leeraanbod neerzetten voor jouw medewerkers. Maar eerlijk is eerlijk: dat is hartstikke lastig als de organisatie om je heen constant in beweging is. Niet gek, want door digitalisering en de snelle opkomst van AI krijgt iedereen al een hoop voor de kiezen. Het resultaat? Je schiet al snel in de ‘brandjes-blus-modus’. Er ploft een hulpvraag op je bureau en je regelt direct een snelle workshop of een losse training. Begrijpelijk, want je wil direct helpen. Maar deze ad-hoc trainingen hebben zelden het gewenste effect, terwijl ze wel het budget snel opslokken. Hoog tijd om de brandslang op te bergen en te bouwen aan een duurzame aanpak voor de lange termijn. Mag ik je daarom voorstellen aan mijn favoriete methode? ADDIE.

Geschreven door Cecile van de Kamp
Adviseur Leren en Ontwikkelen | SEP

Wie is ADDIE?

Wie is ADDIE?

Of eigenlijk: wat is het? Want ADDIE is geen persoon, maar een opleidingskundige methode. Het klinkt misschien wat theoretisch, maar in de praktijk helpt het je simpelweg om een vage hulpvraag of uitdaging te vertalen naar een sterk en effectief leertraject. Zo stop je met ad hoc reageren (brandjes blussen) en ga je voor een duurzame aanpak met blijvend resultaat.

Het model bestaat uit vijf heldere stappen:

  1. Analyse
  2. Design
  3. Development
  4. Implementation
  5. Evaluation

Door te starten bij de strategische organisatiedoelen, ontwerp je een leertraject dat niet zorgt voor een eenmalige energieboost, maar voor echte gedragsverandering op de werkvloer.

Klaar is nooit klaar (en dat is oké)

Want een leertraject dat je één keer neerzet en daarna met rust laat? Dat werkt niet meer in deze tijd. Net als de organisatie zelf, moet ook jouw leeraanbod flexibel meebewegen. 

Je bent vast al bekend met de PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act) als instrument voor continue verbeteren. Hoewel ADDIE een opleidingskundig ontwerpmodel is, kun je ze in de praktijk mooi naast elkaar leggen om te laten zien dat een leertraject nooit écht ‘af’ is. Zo krijg je collega’s of het management mee in het concept van continu bijsturen.

Zo koppel je ze aan elkaar:

  • Plan: de eerste drie fasen van ADDIE (Analyse, Design en Development). Hier leg je de basis.
  • Do: de Implementatie. Het traject gaat live
  • Check: de Evaluatie. Wat gaat er goed en wat kan beter?
  • Act: direct bijsturen en het traject aanscherpen.

En daarna begint de cyclus gewoon weer opnieuw. Door ADDIE op deze manier te benaderen, bouw je niet aan een project met een harde deadline, maar aan een continu proces van verbetering. De rode draad tussen het organisatieprobleem en het uiteindelijke resultaat op de werkvloer blijft zo van begin tot eind overeind.

Stap 1: Analyse

Stap 1: Analyse

In deze eerste stap stel je jezelf een simpele vraag: wat is hier nou écht aan de hand? We zijn vaak geneigd om meteen in oplossingen te denken (“we hebben een training timemanagement nodig!”), maar wat is de oorzaak van het probleem? Is een leertraject überhaupt wel de oplossing, of schuurt er organisatorisch iets?

Ook breng je binnen deze stap de doelgroep goed in kaart: wat hebben zij nodig, hoe leren ze het liefst, en waar lopen ze vast? Pas daarna koppel je hier een concreet resultaat aan. Niet “we geven een training”, maar wel: “medewerkers durven steviger het gesprek aan te gaan met stakeholders”.

Stap 2: Design

Stap 2: Design

Met de analyse in de hand, ga je bouwen aan het ontwerp. Welke leerprincipes hanteer je? Welke vormen van leren passen hierbij? En wat moeten collega’s straks concreet weten, kunnen en durven? 

Vergeet niet: leren heeft het meeste effect op de werkplek zelf. Een bekend model dat hierop aansluit is de 70-20-10 mix: 10% theorie, 20% leren van en met elkaar (zoals intervisie), en 70% simpelweg doen in de praktijk. Maar afhankelijk van je analyse kies je natuurlijk de leerprincipes en modellen die dáár het beste werken.

Bij de leerdoelen kijk je verder dan kennis alleen. Weten wat de wet zegt is mooi, maar durven mensen ook echt de regie pakken in een lastig gesprek?

Stap 3: Development

Stap 3: Development

Dit is het moment waarop het ontwerp echt tot leven komt. Zo wordt bijvoorbeeld de online leeromgeving gevuld met de juiste leermiddelen, trainers worden gebriefd en materialen worden gemaakt.

Extra waardevol wordt het wanneer je opdrachten schrijft die aansluiten bij de eigen, actuele praktijk van de medewerkers. Zo werk je niet met een fictieve casus, maar met iets waar mensen morgen echt mee aan de slag kunnen.

Stap 4: Implementatie

Stap 4: Implementatie

Tijd voor de start! Hoe deze fase eruit ziet, verschilt natuurlijk per leertraject en hangt helemaal af van je doelgroep en stakeholders. Waar het om gaat is dat je de interventies logisch achter elkaar zet.

Je kunt hierbij bijvoorbeeld denken aan: een gezamenlijke kick-off om iedereen mee te krijgen; een cyclus van zelfstudie en vaardigheidstrainingen (bijvoorbeeld met acteur) of tussentijdse intervisie om ervaringen te delen. 

Belangrijk hierbij: ondersteun medewerkers onderweg. Zorg dat L&O-adviseurs, managers of vakexperts klaarstaan om hen te ondersteunen zodra ze het geleerde écht gaan toepassen in de praktijk.

Stap 5: Evaluatie

Stap 5: Evaluatie

In deze laatste stap kijken we terug. Heeft het leertraject gebracht wat je hoopte? En misschien nog belangrijker: blijft het geleerde ook echt hangen?

Dit is meteen ook de Check-fase uit de PDCA-cyclus. Wat je hier ophaalt, gebruik je direct om bij te sturen (de Act): leerdoelen aanscherpen, het traject verbeteren, of nieuwe behoeftes signaleren. En daarmee begint de cyclus weer opnieuw.

Voor de evaluatie zelf kijk je het liefst verder dan alleen “vonden ze het leuk?”. Hiervoor kun je onderstaande  niveaus gebruiken:

Reactie: wat vonden medewerkers van de training/ het traject?
Leren: is de kennis en vaardigheid aantoonbaar gegroeid?
Gedrag: zie je daadwerkelijke verandering op de werkvloer?
Resultaat: zijn de organisatiedoelen uit stap 1 ook echt behaald?

Van brandjes blussen naar structurele impact

En daarmee is de cirkel rond. Geen ad-hoc beslissingen meer die tijdelijk de brand sussen, maar een doordacht traject dat flexibel meebeweegt met de organisatie. Het ADDIE model geeft je daarbij niet alleen een stevige basis, maar ook een manier van werken die zich steeds opnieuw aanscherpt.

Zelf aan de slag met leertrajecten binnen jouw organisatie?
Plan vrijblijvend een demo in en we sparren samen over jouw leervraagstuk.