Alle blogs

AI-geletterdheid bij de overheid: wat je moet weten als opleidingsmanager

21 mei 2026 Blog
AI-geletterdheid bij de overheid: wat je moet weten als opleidingsmanager

Veel medewerkers experimenteren inmiddels met AI-tools als ChatGPT. Maar incidenteel gebruik betekent nog niet dat iemand AI-geletterd is. En dat is relevant, want de Europese AI Act verplicht organisaties om medewerkers aantoonbaar op te leiden in verantwoord AI-gebruik.

Wat betekent dat concreet voor jouw organisatie? En hoe zorg je dat medewerkers voldoende AI-geletterd zijn? In dit artikel delen we wat overheidsorganisaties nu moeten weten over AI-geletterdheid én wat wij in de praktijk zien bij gemeenten en andere publieke organisaties.

De AI Act

De AI Act

De Europese AI Act is sinds 2024 gefaseerd ingevoerd. De wet stelt regels aan het gebruik van kunstmatige intelligentie, ook binnen overheidsorganisaties. We behandelen in dit artikel niet de volledige wetgeving, maar mocht je meer willen weten, dan moet je hier zijn. Of nog beter: vraag ernaar bij je CISO.

Wat betekent dit concreet voor organisaties binnen de publieke sector? De AI Act bepaalt dat je organisatie verplicht is om medewerkers aantoonbaar op te leiden op het gebied van AI-geletterdheid. En daar komt jouw werk als opleidingsmanager om de hoek kijken.

AI-geletterdheid: wat is dat?

AI-geletterdheid gaat verder dan alleen technologie. In de praktijk draait AI-geletterdheid om:

  • Begrijpen wat AI is, maar ook wat het niet is
  • AI toepassen in dagelijkse werkzaamheden, bijvoorbeeld voor samenvattingen, beleidsanalyses of klantcontact.
  • AI-output kritisch beoordelen op juistheid, volledigheid en risico’s
  • Verantwoord omgaan met privacy, bias en maatschappelijke impact
  • Blijven leren, omdat AI zich blijft ontwikkelen

Waarom AI-geletterdheid belangrijk is

Zonder voldoende AI-geletterdheid ontstaan risico’s. Denk aan het delen van privacygevoelige informatie in AI-tools, het overnemen van onjuiste output of het gebruik van AI zonder kritisch oordeel. Juist binnen de overheid vraagt verantwoord AI-gebruik daarom om duidelijke kennis en vaardigheden.

AI-geletterdheid verschilt per rol

AI-geletterdheid verschilt per rol

Oké, je weet nu dat de AI Act bepaalt dat je medewerkers zich moeten ontwikkelen in AI-geletterdheid. Maar wat moeten medewerkers dan kennen en kunnen? Dat verschilt per medewerker en rol binnen de organisatie. Een beleidsmedewerker die AI gebruikt voor samenvattingen heeft andere kennis nodig dan een IT-specialist die AI-systemen beoordeelt of implementeert. De AI Act geeft daarvoor twee aanknopingspunten:

  • Niveau: rekening houden met de technische kennis, ervaring, opleiding en onderwijs van de medewerker.
  • Context: rekening houden met de situatie waarin AI-systemen worden gebruikt én met de personen of groepen voor wie die systemen worden ingezet.

Organisaties moeten dus leerroutes aanbieden die aansluiten op het dagelijkse werk, de rol en de context van medewerkers.

Je hoeft het niet alleen te doen

De vraag is voor veel organisaties niet óf ze met AI-geletterdheid aan de slag moeten, maar hoe ze dit praktisch en aantoonbaar organiseren. Onze L&O-adviseurs helpen overheidsorganisaties met de inzet van leerroutes die aansluiten op de AI Act én de dagelijkse praktijk van medewerkers.

SEP helpt overheidsorganisaties al jaren met digitale vaardigheidstrajecten en vertaalt AI-geletterdheid naar praktische leerroutes voor medewerkers en leidinggevenden. Plan vrijblijvend een demogesprek in en krijg advies waar je direct mee verder kunt.